Alergiczny nieżyt nosa to najczęstsza reakcja organizmu na kontakt z alergenami wziewnymi. Symptomy najczęściej nasilają się w okresie wiosenno–letnim. Jednakże jest to kwestia bardzo indywidualna. Niektóre osoby borykają się z takimi dolegliwościami tylko przez miesiąc, inni przez całą wiosnę i lato, aż do jesieni. Szacuje się, że nawet co czwarta osoba w Polsce jest alergikiem.

Alergiczny nieżyt nosa – objawy

W przypadku alergicznego nieżytu nosa najczęściej obserwuje się następujące objawy:

• katar,
• uczucie zatkania nosa,
• kichanie,
• łzawienie,
• swędzenie nosa,
• zaczerwienienie, obrzęk i świąd oczu,
• ból gardła.

Większość z tych symptomów jest dość niecharakterystyczna, przez co łatwo pomylić alergiczny i niealergiczny nieżyt nosa – np. pomylić alergię z przeziębieniem. W przypadku uczulenia najbardziej charakterystyczne są wszelkie objawy, pojawiające się w okolicy oczu. Dodatkowo można zauważyć, że reakcja zaostrza się np. po wyjściu z domu, a zmniejsza się po wejściu do pomieszczenia. Ponadto warto zwrócić uwagę na tzw. reakcje krzyżowe, czyli sytuację, w której u osoby uczulonej na pyłki taką samą reakcję powoduje alergen pokarmowy, co jest spowodowane podobieństwem alergenów pod względem budowy (np. brzoza i jabłko).

Alergiczny nieżyt nosa może być wywołany nie tylko przez pyłki. Całorocznym alergenem są roztocza, a także sierść zwierząt. W takim przypadku oczywiście nie mówimy o sezonowości, a reakcja nie nasila się po wyjściu z budynku.

Reakcja alergiczna może wiązać się z uczuciem ogólnego rozbicia. Takie osoby mogą czuć się przemęczone, rozdrażnione i mogą mieć problemy z koncentracją.

Jak diagnozować alergiczny nieżyt nosa?

Pierwszym krokiem w diagnostyce alergicznego nieżytu nosa jest dokładny wywiad z pacjentem oraz nakreślenie zależności między reakcją uczuleniową a kontaktem z alergenami. Konieczna będzie też wizyta u alergologa, który zaleci wykonanie testów skórnych. Najpowszechniejszą metodą są testy punktowe, które polegają na nałożeniu na skórę alergenu oraz wykonaniu nakłucia, które pozwoli wprowadzić go do głębszych warstw. Dodatkowo w ten sam sposób aplikuje się roztwór histaminy oraz soli fizjologicznej, które stanowią punkty odniesienia. O pozytywnym wyniku mówi się, gdy po 20 minutach w miejscu podania alergenu powstaje pęcherz równy lub większy pęcherzowi w obszarze zaaplikowania histaminy. Wyniki są niejednoznaczne, gdy pęcherz jest mniejszy niż pęcherz histaminowy, ale większy niż połowa średnicy.

Co bardzo istotne, testy są przeprowadzane tylko na konkretną grupę alergenów. Jeżeli wyniki są ujemne, to oznacza to, że nie jesteśmy uczuleni na te konkretne substancje, ale wciąż możemy być uczuleni na szereg innych.

Wyróżniamy całoroczny i sezonowy przewlekły alergiczny nieżyt nosa. Celem określenia postępowania w przypadku każdego pacjenta oceniamy stopień dokuczliwości/ nasilenia dolegliwości oraz częstość ich występowania. U osób dorosłych wykonujemy testy alergiczne (paskowe, punktowe) oraz badania krwi celem określenia specyficznych przeciwciał, celem ustalenia przyczyny alergii. Trzeba pamiętać, że ujemne wyniki badań alergicznych wskazują tylko na brak uczulenia na sprawdzane czynniki ale nie wykluczają alergii ogólnie – mówi dr hab n. med. Dmitry Tretiakow, specjalista laryngolog (otolaryngolog).

Alergiczny nieżyt nosa u dzieci

Alergiczny nieżyt nosa u dziecka jest bardzo powszechną dolegliwością. Statystycznie, najwięcej uczuleniowców znajduje się w grupie wiekowej do 20 lat. W przypadku najmłodszych pacjentów sytuacja jest dość trudna, bo reakcje alergiczne bardzo często występują równocześnie z przeziębieniem lub do nich predysponują, przez co szybka i trafna diagnostyka jest utrudniona. Alergiczne testy skórne wykonuje się u dzieci powyżej 4. roku życia. Wcześniej trzeba polegać na obserwowaniu zależności między reakcją alergiczną a ekspozycją na alergeny.

Alergiczny nieżyt nosa u najmłodszych może być wywołany także przez alergeny pokarmowe. W takich przypadkach lekarz najczęściej decyduje się na próbę eliminacji i prowokacji, co polega na odstawieniu podejrzanego produktu na 3 tygodnie oraz ponowne włączenie go do diety. Wówczas obserwuje się, czy objawy zniknęły wraz z usunięciem produktu z diety, a powróciły po ponownym wprowadzeniu, czy też nie.

Alergiczny nieżyt nosa – leczenie

Przy alergicznym nieżycie nosa, leczenie uzależnione jest od bardzo wielu czynników. Najprostszą metodą jest unikanie alergenów, co jest możliwe oczywiście tylko wówczas, gdy zostaną określone podczas testów. Za najskuteczniejszą metodę leczenia uznaje się natomiast odczulanie. Jest to kilkuletnia kuracja, podczas której podskórnie bądź podjęzykowo podaje się alergen, co redukuje reakcję uczuleniową.

W niektórych przypadkach lekarze decydują się na stosowanie leków przeciwhistaminowych, które można aplikować zarówno doustnie, jak i miejscowo. Sprawdzą się też glukokortykosteroidy, które stosuje się miejscowo.

Alergiczny nieżyt nosa, leki bez recepty mogą nieco łagodzić. Pomoże stosowanie roztworu soli oraz wody morskiej, a także częste przemywanie i płukanie nosa oraz oczu.

Nieleczony alergiczny nieżyt nosa

Ignorowanie alergicznego nieżytu nosa, w tym nieunikanie alergenów, może doprowadzić do pojawienia się wielu powikłań. Najpoważniejsze to astma oskrzelowa. Ponadto wystąpić może zapalenie ucha, zapalenie zatok, problemy z węchem, chrapanie, zaburzenia snu oraz polipy nosa. Dlatego nie należy czekać, ale powinno się jak najszybciej zgłosić do lekarza specjalisty.

Jeżeli jednak doszło już do pojawienia się polipów lub przerostu małżowin nosowych, to w Lifemedica mamy na to rozwiązanie. Oferujemy profesjonalne zabiegi (w tym przypadku konchoplastyka), które mogą zredukować dyskomfort.

Bibliografia

1. Bartkowiak-Emeryk M, Emeryk A: Allergen immunotherapy in allergic rhinitis [w:] „Postępy Dermatologii i Alergologii”, 2012, s. 32-38.
2. Emeryk A, Bartkowiak-Emeryk M, Kowalska M: Definition, classification and epidemiology of allergic rhinitis [w:] „Postępy Dermatologii i Alergologii”, 2012, s. 1-5.
3. Emeryk A, Bartkowiak-Emeryk M: Therapeutic management of allergic rhinitis [w:] „Postępy Dermatologii i Alergologii”, 2012, s. 19-31.
4. Jurkiewicz D: Przewlekły alergiczny nieżyt nosa [w:] „Przewodnik Lekarza”, 2003, s. 24-37.
5. Samoliński B, Rapiejko P: Prophylaxis of allergic rhinitis [w:] „Advances in Dermatology and Allergology”, 2003, s. 10-14.